India - dag 15, donderdag 1 augustus 2019

Na ontbijt en check-out vertrekken we stipt om 09.00 uur naar Bikaner, een rit van ruim 300 km. De eerste 100 km rijden we terug over de weg die we eergisteren hebben gereden, dan volgt de afslag. Het is weer een bijna verlaten tolweg, uitstekend. We verbazen ons in de dorpjes die we passeren over de volgeladen vrachtauto’s en tractoren: ze hebben een lading hooi die hoog boven de cabine uittorent en ook aan weerszijden flink uitsteekt. Bizar gezicht.

Het landschap is niet interessant, zeg maar gerust saai, met eindeloze vlakten zand en stenen en wat struiken en dieren die proberen te overleven. Je vraagt je echt af wat doen al die koeien hier. Liesbeth spot nog vier antilopen die verdekt in het veld staan en af en toe zie je een verdwaalde kameel.

De lunchgelegenheid die Rakesh vandaag voor ogen had blijkt voor onbepaalde tijd gesloten, dus we besluiten door te rijden naar Bikaner. Tegenover het fort aldaar is een restaurant dat matig voedsel serveert. Liesbeth had graag doorgereden naar het hotel voor een Caesar salad, want ze is na bijna twee weken wel klaar met het Indiase voedsel. Op zoek naar internationaal vegetarisch eten wordt het voor Liesbeth, Jip en Storm een soort tosti, terwijl Aldo stug doorgaat met Indiaas eten. Buiten dat het eten echt niet lekker was, was voor het eerst in India de bediening uiterst onvriendelijk. Nou geen fooi dan he.

Terwijl we aan tafel zitten komt de lokale vertegenwoordiger van de reisorganisatie naar ons toe met de tickets voor de vlucht morgen van Bikaner naar Delhi. Het was slechts een A4-tje met de vluchttijden per persoon, die hadden we bij aankomst in India ook al ontvangen. Dubbel genaaid houdt beter …. We hebben geprobeerd op de website van Air India in te checken, maar daar wordt Bikaner niet herkend als vertrekluchthaven. Dat belooft wat. Storm zoekt uit dat van deze luchthaven slechts twee vluchten per dag vertrekken, en wij vliegen met Alliance Air. We wisten al dat we slechts 15 kg bagage per persoon mogen meenemen, dus onze verwachtingen over de afmeting van het toestel worden steeds lager (een Cessna?). Storm blijft ondertussen de vliegtuigongelukken opsommen. Liesbeth werpt als tegenargument in de strijd, als er meer dan twee toestellen van deze luchthaven per jaar neerstorten zet ons reisburo ons echt niet op deze vlucht.

Het hotel (Narendra Bhawan) is een voormalig Maharadja paleis en prachtig verbouwd en ingericht, in een koloniale stijl. Het welkom in elk Indiaas hotel is weer anders, van kaarsen met een stip op je hoofd tot heerlijke drankjes. Iemand in militair uniform blaast een welkomstmars en salueert, echt zo grappig. Ook weer hier een heerlijk drankje namelijk water met jasmijn. Prima kamers. Net als we binnen zijn barst een noodweer los; het hotelpersoneel laat in allerijl de gordijnen zakken die de halfopen entree van het hotel tegen het rondvliegende water moet beschermen. Het blijft de rest van de dag en nacht doorregenen. We besluiten wat te gaan drinken in de lounge, die is ingericht als een ouderwetse herensociëteit, compleet met pooltafel. Erg mooi. We nemen de keu ter hand en vermaken ons prima.

’s Avonds lekker eten (al staat de door Liesbeth gewenste Caesar salad niet op de kaart), met als uitsmijter een keuze van het taartenbuffet. De ogen van de jongens gaan stralen, en Aldo en Liesbeth verbazen zich weer eens hoeveel opgroeiende jongens kunnen eten: een pizza met vier soorten vlees e echt heeel veul kaas en dan als dessert een grote punt cheese cake.

India - dag 14, woensdag 31 juli 2019

Ondanks de wat zachte bedden toch prima geslapen. Ontbijt is op het dakterras, maar niet buiten. Het weer is prachtig en de temperatuur is al meer dan 30 graden.

We maken een praatje met de receptionist van het hotel, over het lokale nieuws. We hadden op internet al gezien dat de eigenaar van een grote Indiase koffieketen was vermist. Hij wordt verdacht van grootscheepse belastingfraude, en zou een dag later dood worden gevonden in een rivier, met een vermoeden van zelfmoord. Er zijn de laatste tijd meer van dit soort schandalen, waarin rijke Indiërs worden opgepakt of het land ontvluchten, zoals diamantkoning Modi die in Londen verblijft. Ander nationaal nieuws is de wet die gisteren is aangenomen die een einde maakt aan de “triple talaq” praktijk in de moslimgemeenschap. In de oorspronkelijke islam cultuur kan een man van zijn vrouw scheiden door driemaal het woord talaq tegen haar uit te spreken. In ruim 20 landen met een overwegend islamitische bevolking is aan deze praktijk al een einde gemaakt, en nu dus ook in India waar het islamitische deel van de bevolking overigens een (kleine) minderheid is.

Vandaag maken we een stadstour door Jaisalmer, met een bezoek aan het fort. De gids Dharma staat ons al op te wachten bij de receptie. Na een ultrakort ritje met onze bus worden we afgezet bij de eerste poort van het fort. Volgens de gids is het ’s werelds grootste versterkte stad die nog grotendeels intact is; het is gebouwd van gele zandsteen. De muren zien er indrukwekkend en goed uit, blijkbaar gerestaureerd. We lopen de schuin oplopende weg op en passeren in totaal vijf stadspoorten. Langs de hele weg worden souvenirs aangeprezen. Onze gids vertelt dat de hele stad een Unesco monument is, en het stadsbestuur probeert deze verkopers zover te krijgen dat ze hun waren binnen uitstallen. Nu zijn de straatjes vergeven van de prullaria die aan de gevels hangen, wat het straatbeeld zeer verstoort. Voldoen aan deze eis zal de verkopers zeker omzet kosten, en in een plaats waar het merendeel van de mensen van het toerisme afhankelijk is lijkt dat een lastig te vervullen voorwaarde.

Uiteindelijk staan we binnen de muren. Hier is een hele stad gebouwd, met oude haveli’s (patriciërshuizen), smalle straatjes, en tempels. We beginnen met een bezoek aan de Jain tempel. Hoewel niet groot is hij prachtig versierd met beeldhouwwerk. De tempel heeft twee verdiepingen met kleine nissen waar de godenbeelden staan. Erg mooi.

Na een wandeling door de smalle straatjes stoppen we voor een drankje op het dakterras van een hotel, met prachtig uitzicht over de omgeving. Ook zien wij een nieuw prachtig huis helemaal in de stijl van de stad gebouwd. Dat mag niet van Unesco. Geen nieuwbouw. Maar ja in India is alles mogelijk met geld en de goede contacten.

We vervolgen onze wandeling en bekijken een prachtige haveli met rijkbewerkte gevel. Hij is niet oud (1880) en ontworpen door een tweeling architecten broers, die ieder een helft voor hun rekening namen. Hoewel het huis er links en rechts op het oog hetzelfde uitziet, zijn er bij nadere inspectie toch heel veel verschillen te zien. Het huis is nog in particulier bezit, maar het onderhoud wordt voor de huidige generatie een grote last. Daarom hebben zij een deel opengesteld voor publiek, en verkopen lokale handicrafts. Ook van binnen is het prachtig, en we krijgen een rondleiding van een familielid.

Tot slot nog een stop bij een textiel coöperatie, waar (wand)kleden, sjaals e.d. worden verkocht. Iets dergelijks hadden we eerder deze reis al gezien In Jodhpur, maar we gaan hier toch naar binnen vanwege de airco en een gratis drankje. Jip werd vlak daarvoor helemaal niet lekker van de warmte. Gelukkig helpen de 4711 eau-de-cologne doekjes van Liesbeth. En dan kun je natuurlijk niet weg zonder aankopen ….. Wij horen dat 78 % van het aankoopbedrag ten goede komst aan de plaatselijke gemeenschap die het gemaakt heeft. Dus eigenlijk hebben wij aan ontwikkelingshulp gedaan. Gelukkig kan het allemaal worden opgestuurd. Aldo en Liesbeth hebben het idee opgevat een webshop te beginnen met exclusieve doeken. De aankopen deze vakantie vormen een startvoorraad om de markt te testen. Het businessplan gaan wij schrijven op de Malediven. Dat wordt vast een mooi plan.

We besluiten te lunchen in een restaurant vlak bij het hotel, op aanraden van de gids (waarschijnlijk een vriendje van de eigenaar). Prima eten.

De rest van de middag bij het zwembad doorgebracht, terwijl Aldo nog een massage neemt.

Er zijn ook een paar luidruchtige Spaanse dames bij het zwembad, die aan het eind van de middag weer vertrekken. We hebben ze niet meer gezien dus het zullen geen hotelgasten zijn.

Er staat nog een woestijnsafari op het programma inclusief een ritje op een kameel. Bij gebrek aan belangstelling binnen ons gezin laten we die schieten.

In de avond weer heerlijk buiten gegeten op het dakterras. Toen het donker was geworden viel opeens de stroom uit in de helft van de stad, dat konden we vanaf onze plek goed zien. Ook de helft van de verlichting van het fort viel uit. Ons hotel heeft een noodaggregaat, dus binnen 10 seconden hadden wij weer stroom, maar de rest van de stad heeft zo’n halfuur in het donker gezeten.

Bijtijds naar bed en morgen weer door naar de laatste bestemming van deze rondreis: Bikaner.

India - dag 13, dinsdag 30 juli 2019

Na het ontbijt hebben we uitgecheckt, maar niet nadat we de gids hadden ontmoet die voor vandaag was ingepland en ons al bij de receptie stond op te wachten. Rakesh had ons activiteitenschema verkeerd geïnterpreteerd en ons gisteren al naar het fort gestuurd, zonder gids. Het maakte de man niet uit, hij was toch al betaald. Aldo moest wel nog even met het hoofdkantoor van de Indiase reisorganisatie bellen om een en ander op te helderen en daarna stapten we in de drie gereedstaande tuktuks die ons naar de bus brachten.

Vandaag is een reisdag naar Jaisalmer dat in de Thar woestijn ligt, dicht bij de grens met Pakistan. Onderweg zien we weer de gebruikelijke muurtjes van opgestapelde stenen, waarmee boeren hun terrein afbakenen. We passeren ook de steengroeve waar de (rode) stenen worden gewonnen. Op een gegeven moment worden we ingehaald door een luid claxonnerende touringcar, waarvan de chauffeur schijnbaar een doodswens heeft. Hij slingert behoorlijk en veroorzaakt een paar maal bijna een aanrijding voordat hij uit het zicht verdwijnt.

Het landschap wordt langzaam dor, en de loslopende koeien (die steeds magerder worden) krijgen gezelschap van schapen, geiten, en zelfs enkele kamelen. Vrouwen bewerken de akkers met schoffels, terwijl hier en daar een man op een tractor hulp biedt.

Wat ons al eerder opviel deze reis is dat mannen vaak wildplassen. In de berm naast hun auto, maar ook gewoon in dorpjes tegen een muurtje of paal. De overheid probeert deze gewoonte af te leren door speciale borden te plaatsen die de wildplassers naar een toilet moet bewegen.

Ook in dit deel van India is het een grote bende langs de, overigens kwalitatief uitstekende (tol)wegen: hoopjes stenen en andere bouwmaterialen, veel plastic afval etc. Het valt ons op dat zelfs Rakesh een plastic wikkel van een snoepje gewoon uit het raam van de bus gooit. Het zal in de rest van India niet anders zijn. Eenzelfde gedrag zagen wij een paar jaar terug op Bali. En dan maken wij ons in Nederland met z’n 17 miljoenen druk om plastic afval gescheiden in te zamelen, dat vervolgens weer wordt geëxporteerd naar Azië voor verdere verwerking (al ontstaat in die landen hier steeds meer weerzin tegen). It’s a crazy world… We zien wel de eerste windmolens opdoemen.

Vlak voordat we Jaisalmer binnenrijden passeren we een aantal legerbases; de rest van de dag horen en zien we regelmatig militaire vliegtuigen overkomen.

Het hotel ligt aan de rand van de stad in een wat minder deel, maar is een mooi opgeknapt stadspaleisje. We hebben ruime kamers, maar het blijkt wat viezig. Ook het zwembadwater is wat troebel en heeft badwater temperatuur, niet echt verfrissend. Omdat het buiten niet te harden is vanwege de hitte (> 40 graden) vluchten we naar de kamer. Ook in dit hotel valt de stroom enkele malen kortstondig uit, alhoewel het de gehele dag prachtig weer is.

’s Avonds op het mooie dakterras met (wederom) uitzicht op het lokale fort en bij een mooie zonsondergang weer Indiaas gegeten, iets minder van kwaliteit deze keer. We werden iets gekoeld met een ventilator die bij ons werd geplaatst, maar dat hielp maar matig. We proberen ons voor te stellen hoe het leven in deze streken is voor westerlingen, zonder airco; de Engelse kolonialen moeten het in hun uniformen vreselijk hebben gehad.